Polacy Grodzienszczyzny

Napisał sowa (») 22. 6. w kategorii Tadeusz Kruczkowski, czytaj: 317×
Zaujalo mě : eetgo.cz = eet zdarma a onlineoswiata/screenshot-2020-06-22-zwizek-polakow-biaorusi-35-zdj.jpg

audio: https://gloria.tv/post/sRudfJM6Y28D2vnDsBp6cDbHE PLATON http://sowa.mystrikingly.com/  OBRONA SOKRATESA https://yandex.ru/collections/card/5ef03b04030209afe945355e/ Sytuacja etniczno-narodowa Polaków z obwodu grodzieńskiego Białorusi (koniec XX - początek XXI wieku). Kruczkowski Tadeusz, doktor habilitowany nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Państwowego im. Janki Kupały w Grodnie (Grodno, Białoruś) E-mail: tkruczkowski@yahoo.com https://www.academia.edu/38562995 Ethnic and national situation of Poles from the Grodno region of Belarus (late twentieth - beginning of the 21st century). Kruczkowski Tadeusz, habilitated doctor in historical sciences, professor at the National University of Janki Kupala in Grodno (Grodno, Belarus)  https://vk.com/album467751157_260691725 Słowa kluczowe: Tadeusz Kruczkowski, polskie mniejszości narodowe, etnos, tradycje etniczne, Polska, Białoruś, obwód grodzieński. https://www.goldenline.pl/grupy/Zainteresowania/mowa-ciala/prezydent-trump-z-pad-w-usa-w-noc-sw-jana-2020-na-zlecenie-stratfor-friedmana-lozy-tyrmanda,3885212/   Czy PLAN-B: JOLA? https://vk.com/wall467751157_870

audio: https://www.mixcloud.com/sowafrankfurt/bilans-prezydentury-andrzeja-dudy-na-zero-m79-tarcza-40-magen-david-pp-pdo168-334-zr/

Screenshot-2020-06-25-sowa-auf-twitter-w-wiecie-iluzji-prezydent-duda-w-waszyngtonie-https-t-co-t6rkchwg6z-prezydent-andrztwitter.com/sowa/status/1275924887136239617

yandex.ru/collections/card/5ef3d33626647169a90612fc/

Screenshot-2020-06-22-sowa-magazyn

Zarys treści: Artykuł omawia sytuację narodowo-etniczną Polaków z obwodu grodzieńskiego na Białorusi. Znajomość specyfiki regionalnej polskiej tożsamości ma zasadnicze znaczenie dla zrozumienia charakterystyki polskiej kultury, w szczególności tożsamości narodowej Polaków z obwodu grodzieńskiego i ogólnie w kraju. Autor przedstawia etniczne tradycje Polaków z Grodzieńszczyzny, z jednej strony – w kontekscie historycznym regionu (należącym do Polski w przeszłości, i z sowiecką przeszłością), a z drugiej strony – współczesną przynależnością regionu do państwa białoruskiego.

W XIX wieku i przez większość stulecia XX badania nad etnicznymi tradycjami Polaków w rejonie współczesnego obwodu grodzieńskiego określono na podstawie teoretycznej definicji narodowości (narodu, grupy etnicznej), zgodnie z klasyczną koncepcją narodowości J. Herdera i marksistowskiej koncepcji narodowości.

Screenshot-2020-06-22-zwizek-polakow-biaorusi-35-zdj2

W Rosji w XIX i na początku XX wieku, w oparciu o klasyczną koncepcję narodowości J. Herdera, powstała koncepcja "wielkiego narodu rosyjskiego". W polskiej nauce XIX i pierwszej połowy XX wieku takie cechy, jak przynależność wyznaniowa i język, były głównymi wyznacznikami i determinantami narodowości Polaków w stosunku do populacji północno-zachodniego obwodu Grodzieńskiego i południowo-wschodniej części historycznego regionu Wileńskiego. W drugiej połowie XX wieku w polskiej nauce i białoruskiej (pod koniec XX wieku) nacisk kładziono na przejawianie się znaków tożsamości narodowej, co wpłynęło również na polską ludność w badanym regionie. Zauważono, że formą ekspresji etnosu jest jego samoświadomość, a zewnętrzna jest jego etnomonimem, to znaczy jej własnym nazwiskiem. Stwierdzone problemy stały się obecnie przedmiotem badań zarówno dla białoruskiej, jak i polskiej nauki. Przedstawiciele polskiej mniejszości narodowej na Białorusi stali się odrębną grupą badaczy w tej dziedzinie. Podstawą źródłową do badania tego tematu są materiały z spisów ludności, badań socjologicznych itp. https://vk.com/photo467751157_456241029

Specyfika kulturowo-narodowa Polaków współczesnej Białorusi, a także specyfika regionu Grodzieńskiego, jako najbardziej zwartego regionu ich zamieszkania, przejawia się w wielu specyficznych cechach, które określa zarówno przeszłość historyczna, jak i współczesna rzeczywistość. Większość badaczy obejmuje: przynależność wyznaniową, polską, jako ciągłe powiązanie z narodowym kodem kraju pochodzenia, "jakościowo" odmienną interpretację dziejów Polski i polskiej mniejszości narodowej niż w kraju ich zamieszkania, folklor polski, a także tradycje rodzinne itp.  https://sowafrankfurt.wordpress.com/2020/06/24/bilans-prezydentury-andrzeja-dudy-na-zero-fraszka-m79-szczegolnie-zuchwaly-w-usa-fo-von-stefan-kosiewski-ssetkh-zech-tarcza-4-0-magen-david-pandemia-psychozy-zr/

Screenshot-2020-06-22-zwizek-polakow-biaorusi-35-zdj3

Outline of the content: The article discusses the national-ethnic situation of Poles from the Grodno region in Belarus. Knowledge of the specificity of regional Polish identity is of fundamental importance for understanding the characteristics of Polish culture, in particular the national identity of Poles from the Grodno region and, in general, in the country. The author presents the ethnic traditions of Poles from Grodno region, on the one hand - in the historical context of the region (belonging to Poland in the past and with the Soviet past), and on the other hand - the contemporary affiliation of the region to the Belarusian state.

In the nineteenth century and through the majority of the 20th century, research into the ethnic traditions of Poles in the area of the contemporary Grodno region was based on the theoretical definition of nationality (nation, ethnic group), in accordance with the classic concept of J. Herder's nationality and the Marxist concept of nationality.

PDF: BILANS PREZYDENTURY ANDRZEJA DUDY NA ZERO FRASZKA M79 FO von Stefan Kosiewski SSetKh ZECh TARCZA 4.0 MAGEN... by Stefan Kosiewski on Scribd

PDF: https://www.scribd.com/document/467199470/

In Russia in the nineteenth and early twentieth centuries, based on the classic concept of nationality of J. Herder, the concept of "the great Russian nation" was created. In the Polish science of the nineteenth and first half of the twentieth century, such characteristics as religious affiliation and language were the main determinants and determinants of the Polish nationality in relation to the population of the north-west Grodno region and the south-eastern part of the Vilnius region. In the second half of the twentieth century, in Polish science and Belarusian (at the end of the twentieth century) the emphasis was placed on the manifestation of signs of national identity, which also affected the Polish population in the studied region. It was noticed that the form of ethno expression is his self-awareness, and the external is his etnomonim, that is, his own name.

The problems found have now become the subject of research for both Belarusian and Polish science. Representatives of the Polish national minority in Belarus have become a separate group of researchers in this field. The basis for researching this topic are materials from censuses, sociological research, etc.

The cultural and national specificity of the Poles of contemporary Belarus, as well as the specificity of the Grodno region, as the most compact region of their residence, is manifested in many specific features that define both the historical past and present-day reality. Most scholars include: religious affiliation, Polish as a continuous link to the national code of the country of origin, "qualitatively" different interpretation of the history of Poland and the Polish national minority than in the country of their residence, Polish folklore, as well as family traditions, etc. https://vk.com/wall467751157_869

 

Wprowadzenie. Kulturalno-narodowa specyfika Polaków na terytorium współczesnej Białorusi, a także w osobliwości regionu Grodzieńskiego, jako najbardziej zwartego regionu ich zamieszkania, przejawia się w wielu specyficznych cechach określonych zarówno historyczną przeszłością, jak i współczesną rzeczywistością. Polacy z północnej części wspóczesnego obwodu Grodzieńskiego Białorusi reprezentują ciągły zwarty zbiór monotonnej ludności etniczno-wyznaniowej, cywilizacyjnie zorientowanej na wartości kulturowe dziedzictwa historycznego Polski jako części świata zachodniego. W warunkach współczesnej konfrontacji między Zachodem a "światem rosyjskim" nabiera to specjalnego znaczenia.

Podstawą źródłową do badania tego tematu są materiały ze spisów ludności, badań socjologicznych itp. Autor w tych opracowaniach posługiwał się zarówno tradycyjnymi metodami nauki historycznej (historyczno-porównawczy, statystyczny, historyczno-typologiczny, historyczno-systemowy, itp.), jak i metodami nowych kierunków nauki historycznej (historia mówiona, psychohistoria, itp.), oraz metodami nauk pokrewnych (socjologia - badanie, zadawanie pytań itp.).

Autor artykułu wykorzystał definicję sformułowaną w latach 70. XX wieku w okresleniu mniejszości narodowej. Specjalny sprawozdawca Podkomisji ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji i Ochrony Praw Człowieka w Komisji Praw Człowieka ONZ F. Kapotorti pisal: "Grupa, która jest mniejszością liczbową w porównaniu do ogólnej populacji danego państwa, która nie zajmuje pozycji dominującej i ma różnice etniczne, religijne lub językowe od innych mieszkańców kraju; wreszcie związana poczuciem solidarności wewnątrzgrupowej, której celem jest zachowanie ich kultury, tradycji, religii lub języka "(Kabzińska I., 1999, S.34-40).

W XIX wieku i przez większość XX wieku badania nad etnicznymi tradycjami Polaków w rejonie współczesnego obwodu Grodzieńskiego określono na podstawie teoretycznej definicji narodowości (grupy etnicznej), zgodnie z klasyczną koncepcją narodowości J. Herdera i marksistowskiej koncepcji narodowości. Jak wiadomo, marksistowska koncepcja narodowości (dodająca teze o wspólnocie życia gospodarczego) była rozwinięciem klasycznej koncepcji narodu J. Herdera, podkreślając następujące pozycje, jako podstawowe elementy narodowości: wspólne pochodzenie etniczne, tradycje, folklor, język, przynależność religijną itp. Charakterystyczne jest to, że badacze okresu analizowanego wychodzili z takich stanowisk, zarówno ze strony polskiej, jak i rosyjskiej, a następnie sowieckiej, w tym z tradycji białorusko-sowieckiej (Kruczkowski T., 2005, S.101-128).

W Rosji, w oparciu o klasyczną koncepcję narodowości J. Herdera, powstała koncepcja "wielkiego narodu rosyjskiego". Powstała ona w ideach i pracach N.M. Karamzina i S.S. Uwarowa. Ta koncepcja "wielkiego narodu rosyjskiego" stała się dominująca w nauce rosyjskiej i radzieckiej, w tym w naukach historycznych Bialorusi (Kruczkowski T., 2016, s. 290). W pracach M.O. Kojalowicza i R. Erkerta było to szczególnie widoczne w odniesieniu do polskiej populacji "regionu północno-zachodniego". Przynależność wyznaniową i język komunikacji uznano za momenty decydujące o etnosie polskim regionu.

W polskiej nauce XIX i pierwszej połowy XX wieku (L. Golębiewski, A. Bruckner, S. Pobug, L. Wasilewski i inni) w odniesieniu do ludności północno-zachodniej obwodu Grodzieńskiego i południowo-wschodniej części historycznego regionu Wileńskiego, główne znaczniki, determinanty narodowości naród polski miał takie cechy jak przynależność religijna i język ojczysty.

W drugiej połowie XX wieku w polskiej nauce i białoruskiej - pod koniec XX wieku nacisk kładziono na przejawianie się znaków tożsamości narodowej, co wpłynęło również na polską ludność w badanym regionie. Zauważono, że formą ekspresji etnosu jest jego samoświadomość, a zewnętrzna - jest jego etnomonimem, to znaczy jej własnym nazwiskiem. Socjologowie, politolodzy, filozofowie dołączyli do badań historyków i lingwistów tego tematu.

Tezy te przejawiają się w badaniach polskich naukowców (R. Dzwonkowski, Z. Kurzowa, P. Eberhard, J. Bardach, J. Winnicki, E. Smulkowa, K. Kabzińska i inni) oraz białoruskich (U.D. Rosenfeld, N.N. Bespamiatnych, N.L. Ulejczik, S.W. Donskich itp.).

W grupie polskich badaczy nie ma jednolitych metod oceny i kryteriów określania polskiej grupy narodowej. Według E. Smulkowej: Polacy w regionie najczęściej posługują się językiem białoruskim, co wskazuje na bliskość białoruskiej kultury do polskiej. Według Z. Kurzowej i J. Winnickiego - "prostym językiem" Polaków i Białorusinów regionu jest nieliteracka wersja języka polskiego (Kurzowa Z., 1993, Winnicki Z., 2002). Według J. Bardacha, Polacy w tym regionie to przede wszystkim to ludność autochtoniczna, która przyjęła polszczyznę i kulturę w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Bardach J., 1995, S. 25-38).

Wielu białoruskich badaczy (S.W. Silwerstowa, A.S. Smalenczuk i inni) popiera tezę, że nie ma znaczącej różnicy w kulturze Polaków z Grodzienszczyzny i miejscowych Białorusinów. W ich interpretacji stanowisko to zbliża się do politycznej tezy o braku etnicznych Polaków w Republice Białorusi i redukcji narodowej grupy Polaków, w tym regionu Grodzieńskiego, do grupy "kościelnych Polaków" lub „spolonizowanych” Białorusinów.

Przedstawiciele polskiej mniejszości narodowej (Cz. Beńkowski, T. Kruczkowski, J. Szumski, T. Gawin, E. Gieben i inni) stali się odrębną grupą badaczy w tej dziedzinie. Opowiadali się oni za opinią na temat głównie dwóch sposobów kształtowania polskiej mniejszości narodowej na Białorusi: emigracji z Polski i wersji autochtonicznej. Ta grupa badaczy popiera stanowisko oparte zarówno na materiałach etnograficznych i materiałach spisowych, jak i badaniach socjologicznych, że Polacy w regionie należą do narodu polskiego, choć odnotowuje ich kulturową i mentalną specyfikę.

Screenshot-2020-06-22-tadeusz-kruczkowski-grodno-state-university-academia-edu

Główna część. Pojawienie się w roku 1991 na mapie Europy niepodległej Białorusi ostatecznie ukształtowało pojęcie i samo istnienie polskiej mniejszości narodowej w tym państwie. Jest to największe w Europie skupisko rdzennej ludności polskiej. Na Białorusi mieszka obecnie największa polska mniejszość na Wscho¬dzie – oficjalnie jest to około 400 tys. osób, a według danych organizacji polskich, jest to około 1,5 min, a według danych kościlenych ponad 2 mil. katolików, więk¬szość, z których przyznaje się do polskości albo ma polskie pochodzenie. I jak na około 10 mil. kraj, to jest to bardzo dużo. Tak znaczne rozbieżności w określeniu dokładnej liczby Polaków można wytłumaczyć przede wszystkim rożnorodnością stosowanych kryteriow liczenia, a także metod przeprowadzania spisów powszechnych oraz podejścia ideologicznego. Zależą one rownież od polityki władz państwowych Białorusi. Tym bardziej, że jest to ludność, która zamiesz¬kuje w zwartych grupach tereny Grodzieńszczyzny, wschodniej Mińszczyzny, historyczną Wileńszczyznę i Brasławszczyznę na północy, a więc przeważnie kresy północno-wschodnie Polski przedwojennej. Polacy na Białorusi byli za¬wsze w sytuacji szczególnej, zarówno za czasów carskich, sowieckich, jak i obec¬nie (Kruczkowski T., 2003, s.153-225).

Stosowana przez władze sowieckie polityka wynarodowiania Polaków, ich sowietyzacji i asymilacji niewątpliwie przynosiła swe plony. Pod koniec lat 80 ubiegłego wieku Polacy na Białorusi byli o krok od całkowitego wynarodowienia (Winnicki, Z., 2002, s.27). Przyczynili sie do tego wybitnie, jak odznaczalo się w literaurze przedmiotu, repatryacje, szczegolnie przymusowe wysiedlenie miejscowej inteligencji polskiej i warstwy ziemianstwa. Przypominało to co pozniej okreslano jako czystki etniczne (Kruczkowski T., 2003, s.139).

Zapoczątkowana przez Gorbaczowa polityka „pierestrojki” otworzyła przed Polakami na Białorusi i w całym ZSRR szansę przetrwania. Zapoczątkowane w tych latach polskie odrodzenie do dziś stanowi główną siłę napędową życia narodowościowego Polaków na Białorusi. Aktywna działalność oświatowa, społeczno-kulturalna i wydawnicza organizacji polskich i głównie Związku Polaków na Białorusi w okresie 1990-ch lat rozpoczeła proces przekształcenia przeważającej większości Polaków na Białorusi w świadomą część narodu polskiego.

Główne parametry tożsamości narodowej polskiej grupy etnicznej w regionie Grodzieńskim charakteryzują się pewną stabilnością. Głównymi czynnikami tożsamości etnicznej Polaków są: tożsamość narodowa; pochodzenie ("krew"); przynależność religijna; własna interpretacja historii Polski, a także język, zwyczaje, rodzina i tradycje. Badania pokazują, że etniczni Polacy nazywają pochodzenie ("krew"), wiare i język, a także inną interpretację przeszłości historycznej, jako najważniejsze priorytety (Dzwonkowski R., 1994, Eberhardt P., 1994, Kurzowa Z., 1993, Kabzińska I., 1999, Kabzińska I., 2002; Winnicki R., 2002, Kruczkowski T., 2002, Kruczkowski T., 2003, Jarmusik E., 2003, Werenicz W., 2000, Bespamiatnych N., 1999, Naumenka L., 2002, Donskich S., 2005 itp.).

 W polskiej historiografii, istnieją trzy główne podejścia do problemu ludności polskiej na terytorium współczesnej Białorusi (Kruczkowski T., 2007). Po pierwsze, gdy przewaga oddaje się sposobu polonizacji lokalnej (białoruskim i Litwa) populacji (J. Jakubowski, E. Ohmański i inni), pomimo, że nie opuszcza proces przesiedleni z Polski. W drugim - przewaga oddaje się przy tworzeniu populacji Polaków przeniesieniem z Polski (O.Halecki, G.Lowmiański i in. Po trzecie - połączenie tych dwóch sposobów (L.Wasilewski W. Welhorski), w którym zmniejsza się migracjną wartość przesiedlenia Polaków na Białoruś, choć podkreśla się, że archeologiczne dane świadczą o tym sposobie od wczesnego średniowiecza (Kruczkowski T., 2007).

Najważniejszą cechą przynależności do "polskości" jest to, że Polacy z obwodu Grodzieńskiego, zarówno w przeszłości, jak i obecnie, uważali przynależność do Kościoła rzymskokatolickiego (Dzwonkowski R., 1994, Winnicki Z., 2002, Jarmusik E., 2003, Skrobocki S., 2003, Skrobocki S., 2004, Skrobocki S., 2005 itp.). Ta sytuacja pojawiła się w regionie od XIX wieku (Erkert R., 1864, Kojalowicz M., 1887). Do końca XIX wieku władze rosyjskie niemal jednoznacznie popierały to stanowisko, identyfikując wszystkich katolików współczesnej Białorusi z narodowością polską. Ta sytuacja utrzymywała się w praktyce i w czasach radzieckich (Iwanow M., 1991, Kruczkowski T., 2003, Winnicki Z., 2003).

Dopiero w ostatnich dziesięcioleciach znaczenie tego czynnika nieco osłabło, co jest związane z ideą katolicków Białorusinów, która zaczęła być aktywnie promowana przez władze i spoleczenstwo bialoruskie. Jednak dla większości Polaków z regionu Grodzieńskiego teza o tożsamości narodu polskiego i katolicyzmu w tym regionie pozostaje w dużej mierze dominująca (Jarmusik E., 2003, S. 124-132).

Według ostatniego spisu ludności z 2009 r. liczba ludności polskiej na Białorusi wynosi 3,9%. Jednocześnie wśród wierzących mieszkańców republiki dane te są zupełnie inne - około 14% - to katolicy. Według niektórych danych katolicy stanowią od 20-25% ogółu populacji (Jarmusik E., 2003, S. 124-132) i inni.

U Polaków na Białorusi jest silnie wyrarzona identyfikacja konfesyjna. Świadczy o tym fakt, że silna identyfikacja z przedstawicielami ich wyznań (85,1%) jest znacznie wyższa niż w przypadku przedstawicieli ich narodowości (58%). Identyfikacja z katolikami jest najbardziej widoczna wśród starszego pokolenia - respondentów powyżej 60 lat (93,4%). Ale nawet najmłodsze polskie pokolenie (16-19 lat) również z powodzeniem identyfikuje się z katolikami (72,9%) (Lastowski A., 2011, c.127).

Generalnie Polacy mocno wyrażają swoją religijność: 93,4% respondentów uważa się za katolików, 89,4% Polaków wierzy w Boga, 87,3% Polaków na Białorusi uważa, że współczesny człowiek potrzebuje religii. Wysoki stopień religijności jest również dowodem znacznego stopnia kościelnego charakteru, w szczególności częstość obecności na nabożeństwach. Polacy podkreślają rolę kościoła w zachowaniu polskiej kultury narodowej (78,6%) (Lastowski A., 2011, c.127). W związku z tym są dość logiczne wnioski L. Naumenko, że przynależność religijna Polaków odgrywa dominującą i, być może, decydującą rolę w stosunku do pochodzenia etnicznego (Naumenka L., 2002, s. 177).

Przynależność religijna i znacząca religijność ludności polskiej regionu Grodzieńskiego wzyznacza również wpływ świąt religijnych na tradycje narodowe (kolędy, Wielkanoc, dekoracja wigilii itp.), a także na fundamenty rodzinne i tradycje. W badaniach wielokrotnie podkreślano, że fakt przynależności do wyznania katolickiego w znacznym stopniu wzmacnia znaczenie i bezpieczeństwo instytucji rodzinnej wśród ludności polskiej w porównaniu z innymi grupami etnicznymi. Ta teza nieodnokrotnie została zbadana i udowodniona na materiałach statystycznych z oficjalnych spisów na Białorusi (Biaspamiatnych N., 2003, Gorbaniuk J., Gorbaniuk O., 2004, Kabzińska I., 2002, Kruczkowski T., 2003, Gawin T., 2010) i innych.

Hierarchowie Kościoła katolickiego na Białorusi, zarówno w swoich kazaniach, jak i w oficjalnych adresach, dbają również o zachowanie instytucji rodziny i jej tradycyjnych wartości. Tak głowa Kościoła katolickiego na Białorusi Tadeusz Kondrusiewicz skierował list otwarty do prezydenta Białorusi Aleksandra Łukaszenki odnosnie trwających prac legislacyjnych w białoruskim parlamencie o instytucji rodziny w kraju (Kondrusiewicz T., https://talks.by/showthread.php?t=14373478 catholic.by). Według Kondrusiewicza dyskusja o tak ważnych dla społeczeństwa ustawach powinna być prowadzona z udziałem przedstawicieli tradycyjnych religii. "Niestety, te projekty ustaw nie są jeszcze dostępne dla publiczności, co rodzi różne pogłoski i przypuszczenia" - pisze T. Kondrusiewicz. Arcybiskup wyraża nadzieję, że "białoruskie ustawodawstwo będzie wyraźniej stanowiło przeszkodę dla propagandy niekonwencjonalnych zachowań seksualnych, reklamy i pozytywnego pokazu stylu życia Sodomy".

Zauważono w naukowej literaturze przedmiotu, że tylko dzięki Polakom na terenie współczesnej Białorusi zachował się katolicyzm (Gorbaniuk J., Gorbaniuk O. 2004, s. 41-56). Podobne oceny wypowiadami i inni sadacze (Skrobocki E., 2003, Skrobocki E., 2004, Skrobocki E., 2005, Kruczkowski T., 2003).

Według oficjalnego spisu ludności Polacy obwodu Grodzieńskiego w przeważającej większości deklarują przywiązanie do wiary katolickiej. Jednocześnie, w wielu dzielnicach obwodu Grodzieńskiego, gdzie ludność katolicka stanowi przytłaczającą większość (Oszmiana, Smorgoń, Ostrołęcki, Iwie), według oficjalnych spisów, większość katolików należy do tytularnego narodu - białoruskiego. Jednocześnie, podobnie jak Polacy z kilku obwodów w obwodzie mińskim (Molodeczno, Wolorzyn, Dzierżyński, Stolbcowski, powiat nieświerzski), mają tradycję w zbiorowej pamięci i w ustnej tradycji swoich przodków o przynależnośsci do polskiej grupy etnicznej (Kabzińska I., 2002; Kruczkowski T., 2003) i inne. Większość polskiej mniejszości na Białorusi oczekuje że przez Kościół będzie wsparciem polskości, a nie rozpatrzywac ich jako „skatolicyzowanych”, i „spolonizowanych” Białorusinów (Dzwonkowski R., 2003, s.29).

Pochodzenie lub tożsamość narodowa Polaków w regionie jest także ważną cechą polskiej grupy etnicznej w regionie Grodzieńskim. Niemal bez wyjątku przedstawiciele rodzin jednoetnicznych są świadomi swojej narodowej tożsamości i nazywają się Polakami. W kolektywnej narodowej samoświadomości większości Polaków w obwodzie Grodzieńskim rozumie się ich przynależność do polskiego narodu. Co więcej, bardzo często nie są oni gotowi uznać możliwości swojego pochodzenia z innych grup etnicznych (Białorusinów czy Litwinów), podkreślając ich związek z Polakami z Polski (Wasilewski L., 1912, Kurzowa Z., 1993, Kruczkowski T., 2003, Jarmusik E., 2003, Gorbaniuk J., Gorbaniuk O., 2004; Winnicki Z., 2003, Winnicki Z., 2003a, Donskich S., 2005) i in. Jednocześnie w zbiorowej świadomości narodowej większości Polaków w regionie istnieje pamięć o tym, jak prowadzono politykę represji i prześladowań, denacjonalizacji i asymilacji w odniesieniu do nich w czasach carskich, a także w okresie sowieckim (Chackiewicz A., 1994; Michniuk W., 1994, Kruczkowski T., 2000, Szumski J., 2002, Winnicki Z., 2003) i inni.

Należy zauważyć, że etniczni Polacy zwracają uwagę na ich różnicę od przedstawicieli innych narodowości żyjących obok nich - Białorusinów, Żydów, Tatarów, ale w życiu codziennym nie oddzielają się od nich (Biaspamiatnych N., 2003. S.112-124). Ogólnie rzecz biorąc, w polskim środowisku młodzieżowym jest znacznie mniej powszechne niż wśród osób w średnim i starszym wieku, przejawia się emocjonalna lojalność "polskości". Pozycja młodzieży determinowana jest przede wszystkim pragmatyzmem (Bespamjatnych N., 1999; Biaspamiatnych N., 2003).

 Jednak przede wszystkim młodzi ludzie z rodzin, w których tylko jeden rodzic, Polak, ma problemy z definicją narodowości. W czasach radzieckich przedstawiciele takich mieszanych rodzin byli zapisywani, najczęściej, jako Białorusini. Już w drugiej połowie lat 80 XX wieku (w czasach pierestrojki) wśród części młodzieży z rodzin mieszanych zaobserwowano proces stopniowego świadomego lub pragmatycznego wyboru narodowości polskiej (Biaspamiatnych N., 2003. s.110). Było to szczególnie widoczne już w latach 10-ch XXI wieku w związku z wprowadzeniem Karty Polaka i znaczną poprawą sytuacji społeczno-gospodarczej w Polsce (Kruczkowski T., 2008, s. 239). Obecnie większość Polaków z Grodzieńszczyzny, wybierajacych migracje zarobkową, świadomie wybierą Polskę jako kraj pochodzenia swoich przodków, kraj ich znajomości języka i kultury.

Przewaga ludności wiejskiej (w przypadku bardziej konserwatywnego stylu życia) nad ludnością miejską również przyczynia się do zachowania polskich tradycji narodowych Polaków z obwodu Grodzieńskiego. Wpływa to również na mniejszą liczbę rozwodów, większą liczbę dzieci w rodzinie. Statystyki wyraźnie pokazują, że wskaźnik rozwodów wśród Polaków jest znacząco niższy niż poziom tego wskaźnika wśród Białorusinów. Przejawia się to w całym przedziale wiekowym i we wszystkich grupach ludności. Okazało się również, że udział niezarejestrowanych małżeństw wśród Białorusinów jest znacznie wyższy niż wśród Polaków. Dotyczy to każdej płci mieszkającej na obszarach miejskich lub wiejskich (Lastowski A., 2011, c.127).

 Polacy traktują edukację i wychowanie w rodzinie jako istotny czynnik w zachowaniu tradycji polskiej kultury narodowej (69,3%), nadając priorytet tylko religii (78,6%) w tym zakresie. Ponadto 73,6% Polaków uważa, że ważne jest wychowywanie dzieci w ramach kultury narodowej (Lastowski A., 2011, c.128).

Jedną z ważnych cech polskich tradycji narodowych Polaków z Grodzieńszczyzny, która jednak w dużej mierze była pod wpływem czasu i okoliczności historycznych, zarówno w czasach imperium rosyjskiego, jak i ZSRR, a także w okresie niepodległej Republiki Białorusi jest język polski jako kategoria języka ojczystego.

Język polski w regionie Grodzieńskim wśród Polaków w codziennym życiu został zachowany bardzo nieznacznie, o czym przekonująco świadczą materiały z oficjalnych spisów ludności na Białorusi oraz materiały z badań naukowców z Polski i Białorusi. Współczesna sytuacja socjolingwistyczna charakteryzuje się dwujęzycznością i trójjęzycznością Polaków z obwodu Grodzieńskiego. Z ogólnej liczby Polaków w obwodzie Grodzieńskim (230,8 tys. osób) 12,1 tys. osób nazwało język polski językiem ojczystym (5,2%). Badania socjologiczne ujawniają stosunkowo wysoki stopień zachowania języka polskiego wśród starszego pokolenia (Lastowski A., 2011, c.127).

Język polski jako język ojczysty jest częściowo używany w sensie terytorialnym tylko w rejonie Sopotskino, a także przez niewielką liczbę rodzin, głównie intelektualistów lub organizacji polskich. W niektórych polskich rodzinach język polski jest częściowo zachowany. Jednak większość Polaków w życiu codziennym posługuje się językiem rosyjskim, białoruskim lub tzw. "prostym" (zwłaszcza na wsi), będącym mieszaniną polsko-białoruskiego (Kurzowa Z., 1993, Giebień H., 2004) i inni. Jednocześnie większość Polaków aktywnie wspiera zachowanie języka polskiego jako języka w kulturze katolickiej, uznając go za swego rodzaju "sacrum" i możliwość zachowania tradycji oddzielającej ich od populacji tytularnego narodu (Giebień H., 2004, S.57-73).

Pewna część polskiej populacji w regionie aktywnie wspiera edukację swoich dzieci w ojczystym języku polskim. Ta część jest jednak mniejszością. Wynika to nie tylko z niskiego poziomu samoświadomości narodowej Polaków, ale także z braku swobodnego dostępu do edukacji w języku polskim: w regionie są tylko dwie szkoły polskojęzyczne, z szeregu powodów (przede wszystkim z polityki rządowej) trudno jest ułożyć nawet klasy w szkołach ogólnokształcących język polski jako przedmiot nauczania i tak dalej.

Co więcej, obecna sytuacja: obecność tylko dwóch polskojęzycznych szkół dla dziesiątek tysięcy dzieci w wieku szkolnym polskiego pochodzenia nie tylko nie przyczynia się do rozwoju polskiej kultury narodowej i edukacji, ale także nie jest w stanie zachować jej w przyszłości, nawet w obecnej ograniczonej kondycji. Teza ta odnotowana jest nie tylko w polskiej literaturze przedmiotu, ale także w badaniach białoruskich (Bespamiatnych N., 2005, S. 134).

Według badań przeprowadzonych przez Instytut Socjologii Narodowej Akademii Nauk Białorusi w 2008 roku: 34,4% Polaków na Białorusi uważa rosyjski jako język ojczysty, 32,3% nazywa białoruski jako język ojczysty, a tylko 17,7% respondentów uznaje język polski za swój język ojczysty (chociaż jest to bardziej wysoki wskaznik niż wyniki spisu – T.K.). Widoczna jest rusyfikacja (rozumiana w tym kontekście jako przejście do języka rosyjskiego) młodszego pokolenia Polaków, wśród których liczba osób uważających rosyjski za swój język ojczysty jest ponad dwukrotnie większa niż liczba osób starszych (Lastowski A., 2011, с.124).

W 1998 roku białoruscy naukowcy zarejestrowali następujące funkcje komunikacyjne języka polskiego: "Prawie połowa respondentów w kręgu rodzinnym posługuje się językiem polskim, co czwarty w komunikacji z przyjaciółmi i tylko co siódmy lub ósmy w pracy, z kolegami. Tak więc dominującą sferą istnienia języka polskiego jest sfera osobistych relacji intymnych (Bespamyatnych N., s. 512). Dane z badań z 2008 roku pokazują, że faktyczne używanie języka polskiego w regionie maleje, a w rodzinie i domu tylko 15,4% Polaków mówiło po polsku (w całym kraju jeszcze mniej - 13%). Według spisu z 1989 roku - tylko 13,3% mieszkańców Białorusi uznało ich język ojczysty za polski, według spisu ludności z 1999 roku ich liczba wzrosła do 16,5%. ((Lastowski A., 2011, с.126).

Większość rodziców stara się edukować swoje dzieci w ojczystym języku polskim z czysto pragmatycznych powodów: dostanie się na uczelnie wyższe w Polsce. Po ukończeniu studiów większość polskiej młodzieży z Grodzieńszczyzny pozostaje w Polsce, redukując tym samym warstwę inteligencji polskiej w regionie. Przyczyny tego zachowania większości ludności polskiej leżą w wielu okolicznościach: w społeczno-politycznych uwarunkowaniach okresu sowieckiego (represje, deportacja ludności polskiej), zakazie używania języka polskiego w przestrzeni publicznej, całkowitym zniesieniu edukacji polskiej na Białorusi; przeniesienie części polskiej ludności regionu do Polski, przede wszystkim warstwy inteligencji (1946-1949 i 1956-1959); znaczna asymilacja ludności polskiej w regionie i kraju jako całości. BSSR stała się jedyną republiką w europejskiej części ZSRR, w której edukacja w języku polskim została całkowicie wyeliminowana. Podczas gdy w Litewskiej SSR było 122 szkół polskojęzycznych, a 2 w Ukraińskiej SRR (Kruczkowski T., 2003).

W rzeczywistości ożywienie polskiej inteligencji na Białorusi zaczęło się dopiero w drugiej połowie lat 80-ch XX wieku (Kabzińska I., 2002, S.34). Środowisko to składa się z różnych źródeł: z części młodzieży polskiej mniejszości narodowej, która otrzymała wykształcenie w Polsce i wróciła z powrotem; z części Polaków i ich dzieci, które zdobyły wyższe wykształcenie na Białorusi, ale którym udało się utrzymać rozwiniętą tożsamość narodową; z części Polaków w regionie, którzy przez pewien czas pracowali w Polsce i wrócili z powodu wielu okoliczności życiowych.

Ogólnie zauważalny jest inny trend: następuje stopniowe zastępowanie tradycyjnej kultury polskiej, częściwo polsko-białoruskiej, która jest szeroko rozpowszechniona na wsi, na nowoczesną kulturą miejską, w przeważającej mierze rosyjskojęzyczną. W centrum tej sytuacji znajdują się dwa powiązane ze sobą procesy - przeniesienie mieszkańców wsi do miasta, gdzie są oni zmuszeni dostosować się do środowiska rosyjskojęzycznego i stopniowa zmiana pokoleń.

Szczególnie interesująca jest analiza odpowiedzi na otwarte pytanie: "Co to znaczy, że jesteś Polakiem?" Należy pamiętać, że lokalni Polacy postrzegają te badania prowadzone przez białoruskich badaczy jako działania władz, którymi są zaniepokojone i tradycyjnie uważają że do nich należy stosować się z ostrożnoscią. Dlatego często odpowiedzi mogą nie być prawdziwe. W takim przypadku po prostu wystarczy podać wymaganą "poprawną" odpowiedź. Przeważają odpowiedzi, które wskazują na znaczenie zachowania tradycji ich ludu (29,7%), świadomości ich przynależności religijnej (26%), pamięci o ich korzeniach i pochodzeniu (16%) (Lastowski A., 2011, с.128).

Dla kompletności opisu stanu etniczno-etnicznej tożsamości Polaków na Białorusi, a przede wszystkim w regionie Grodzieńskim, należy zwrócić uwagę na zachowanie szczególnej pamięci historycznej, która zachowała się głównie w formie historii mówionej. To jakościowo inny "obraz historii" regionu i roli Polaków w nim, szczególnie w XX wieku. Takie opinie wskazują na istnienie nieoficjalnych kanałów przekazania pamięci historycznej i nadawania wspomnień z przeszłości, głównie poprzez komunikację wewnątrz rodziny. Obecność takiej tradycji rodzinnej przyczynia się w pewnym stopniu również do zachowania tożsamości polskiej. Inna wersja historii mogła być przekazywana tylko w ten sposób. W ostatnich dziesięcioleciach, dzięki działaniom polskich organizacji i publikacji wielu naukowych i naukowo-popularnych książek o historii Polski i Białorusi, a także kontaktów z Polską, sytuacja ta zaczęła się zmieniać.

Dane ankietowe wskazują na słabą znajomość historii Polski przez Polaków na Białorusi: tylko 7,4% respondentów uważa, że dobrze zna polską historię. Dla większości Polaków taka wiedza jest niewystarczająca (66,4%) lub nieobecna jako taka (25%) (Lastowski A., 2011, с.127). Jednak w mniemaniu znacznej części białoruskich naukowców słaba znajomość historii Polski przez Polaków na Białorusi świadczy o ich niewielkiej świadomości narodowej (Lastowski A., 2011, с.127). Podobne zdanie wykazywał w stosunku do Polaków na Białorusi w kontekście słabej znajomość historii Polski i języka ojczystego tak że i A. Smalenczuk (Kruczkowski T., 2011, s. 258).

Jednak naszym zdaniem jak pisałem w odpowiedzi na recenzje mojej książki białoruskiemu historyku A. Smalenczuku: «Fakt, że Polacy nie wiedzą, jak mówić ich językiem, nie mają okazję nauczyć się być przedmiotem troski nie tylko im, ale także białoruska demokratyczna inteligencja, do których zalicza się i A. Smalenchuk Korzystanie tezy czasów carskich i sowieckich („wy, Polacy, jeśli nie mówi się językiem ojczystym?”) - po prostu wstyd. Smalenchuk może po prostu zapomniał, że jego teza obrócona w kierunku przeciwnym, do Białorusinów, poddaje w wątpliwość istnienie Białorusinów, gdyż większość z nich mówi po rosyjsku. Osobiście uważam, że to nie przeszkadza im być Białorusinami, to jest ich własny świadomy wybór i ich prawo. Ponadto, jako i Polaków na Białorusi” (Kruczkowski T., 2011, s.259).

Słaba znajomość polskiej historii i kultury, jak odznacza Lastowski, przejawia się także w otwartych pytaniach dotyczących kluczowych postaci historii Polski. Na pytanie o sławnych ludzi, którzy mieli największy wpływ na kształtowanie się polskiej kultury, 41,8% badanych Polaków nie potrafiło udzielić odpowiedzi. Najbardziej znani byli Adam Mickiewicz (30,7%) i Eliza Ożeszkowa (13,5%) - ci sami mieszkańcy obwodu Grodzieńskiego. Jeszcze trudniejsza była kwestia postaci historycznych, które miały pozytywny wpływ na polską historię. 56,2% respondentów nie mogło na nie odpowiedzieć. Wśród tych osób liderami są - Jan Paweł II (16,5%), Lech Wałęsa (14,2%) i Józef Piłsudski (10,4%) (Lastowski A., 2011, с.127).

Można śmiało powiedzieć, że pamięć historyczna Polaków na Białorusi znacznie różni się od oficjalnej wersji historii, mocno zakorzenionej w białoruskiej narracji historycznej. Obraz "wyzwolicieli" Armii Czerwonej w 1939 roku uderzająco różni się w ustnej historii miejscowej ludności polskiej i białoruskiej. Dotyczy to zarówno ich ogólnego wyglądu, kultury, jak i sposobu funkcjonowania w życiu codziennym (Iwanow M., 1991, Chackiewicz A., 1994, Michniuk W., 1994, Kruczkowski T., 2000, Kruczkowski T., 2003, Kruczkowski T., 2003a, Winnicki Z., 2002, Winnicki Z., 2003b) itp. Podobne jak i oceny historii II wojny światowej na terenie obwodu Grodzieńskiego.

Polacy jak wiadomo stały się pierwszym narodem ukaranym w ZSRR, w tym Białoruskiej SRR (Dzierzyńszyzna) na podstawie pochodzenia (krwi) (Iwanow, 1991). Polacy stają się również główną grupą stłumioną w latach 1939-1941 w Zachodniej Białorusi. Stali się ludźmi drugiej kategorii w czasach powojennych, w tym Białoruskiej SRR, bo nie chcieli poddać się sowietyzacji. Potwierdzają to także badania niektórych białoruskich historyków (Chackiewicz A., 1994, Michniuk W., 1994 i innych).

Można zrozumieć źródła formowania się poglądów na temat przeszłości historycznej za pomocą problematycznej kwestii dotyczącej faktu przyłączenia Polski Wschodniej (Zachodniej Białorusi) do BSSR w wyniku agresji sowieckiej 17 września 1939 roku. Stwierdzano, że Związek Radziecki wykorzystał atak nazistowskich Niemiec na Polskę w celu zaanektowania tych ziem. W historycznej narracji miejscowych Polaków wydarzenia te są uważane za kryminalną konspirację Stalina i Hitlera, co doprowadziło do tragicznych konsekwencji dla Polaków we wschodniej Polsce.

Jak widzimy zupełnie inną narrację wydarzeń z 1939 roku niż w oficjalnej białoruskiej historiografii tzw. "Kampanii wyzwoleńczej". Zdecydowana większość miejscowych Polaków negatywnie ocenia przyłączenie Zachodniej Białorusi do BSSR, choć w czasach radzieckich, jak i teraz, wydarzenia te zawsze były pozytywnie oceniane (Winnicki Z., 2003b). W związku z tym można mówić o istnieniu szczególnej "kontr pamięci" wśród miejscowych Polaków, co nie jest zgodne z oficjalną białoruską wersją tych zmian terytorialnych, które tak mocno wpłynęły na losy Kresów Wschodnich.

Aby uzasadnić tą negatywną ocenę, można wyróżnić dwa główne typy argumentacji. Pierwsza z nich odwołuje się także do interesów Polski, jako kraju ojczystego: "to jest pierwotnie terytorium Polski, a Rosja zabrała ich Polskę", "porozumienie między Hitlerem a Stalinem przeciwko Polsce", "Polacy powinni mieszkać w Polsce" (Lastowski A., 2011, с.128). Trzeba dodać że szereg mieszkańców obszarów przygranicznych, na przykład, regionu Sopoćkinie, nie postrzega Białoruś jako swoje państwa, a obce (Чувак C., 2004, c.114).

W nowoczesnych warunkach proces akulturacji staje się coraz bardziej polityczny. Z jednej strony Związek Polaków na Białorusi porusza kwestię nadawania szerszych uprawnień tej mniejszości etnicznej (autonomia kulturalna, reprezentacja w organach państwowych i strukturach samorządowych). Z drugiej strony skrajni nacjonaliści białoruscy uważają takie żądania za próbę spolszczenia Białorusinów, jako zagrożenie dla własnych interesów narodowych (Skrobocki E., 2005).

Naszym zdaniem problem akulturacji można z powodzeniem rozwiązać wyłącznie z uwzględnieniem tradycji historycznych i kulturowych, a także obecnej sytuacji politycznej etnicznych Polaków w tym regionie i całej Białorusi. Jednocześnie konieczne jest zapewnienie polskiej mniejszości narodowej szerokiego zakresu praw i możliwości (politycznych, gospodarczych, kulturalnych i edukacyjnych itp.) gwarantowanych przez międzynarodowe standardy dla mniejszości narodowych i stworzenie warunków nie tylko do zachowania, ale także rozwoju kultury i edukacji Polaków na Białorusi.

Najbardziej potrzebna jest zmiana prawnej sytuacji Polaków na Wschodzie. Trzeba pamiętać, że Polacy z Białorusi, nie opuściliśmy Polski, lecz to ona nas pozostawiła. Do dzisiaj Polacy ze Wschodu są traktowani przez polskie władze jako obcokrajowcy. Jest to nie tylko niesprawiedliwość prawna (bo Polska uznała odebranie nam obywatelstwa), ale i wielka krzywda moralna. Zmiana tej sytuacji, bez żadnych wydatków, przez instytucji podwójnego obywatelstwa, w bardzo krótkim czasie zmieniłaby radykalnie sytuację i podniosłaby atrakcyjność polskości na tych ziemiach. Cofnęli by się nawet skutki asymilacji Polaków na Białorusi i – jak to było w Rosji po 1905 roku z powrotem unitów do Kościoła katolickiego – znaczna część Polaków, dawno i „przepisanych” na Białorusinów i Rosjan (bez ich woli i chęci), powróciłaby do narodowości swych rodziców.

Obecna polityka w stosunku do polskiej mniejszości narodowej na Wschodzie nie zdała egzaminu jeszcze i z innych powodów: na zupełnie boczne tory zeszła sprawa odbudowy szkolnictwa i tworzenia polskiej inteligencji. Polska sama buduje szkoły, zamiast prowadzić rozmowy z rządem Białorusi o otwarciu takich szkół w regionach gdzie przeważa ludność polska. Studia w Polsce, zamiast pomagać w tworzeniu polskiej inteligencji na Wschodzie, stały się dla części młodzieży możliwością wyjazdu do Polski na stale, a dla rządu Białorusi możliwością wypuszczenia pary z kotła. Kościół katolicki, który na tych terenach zawsze był utożsamiany z polskością, a w czasach sowieckich stał się jedyną ostoją języka polskiego, teraz poprzez różne czynniki (oddziaływanie władz Białorusi i białoruskiego ruchu nacjonalistycznego, a także pozycja części kleru) poddaje się białorutenizacji i traci swój dotychczasowy charakter polskiego Kościoła narodowego. W tej sytuacji najbardziej aktywni, zdolni, ambitni, z poczuciem polskiej świadomości narodowej wyjeżdżają – i już tutaj o polskość walczyć nie będą. Przypomina to operację, skierowaną na osłabienie, a potem wyniszczenie polskiej mniejszości narodowej (Kruczkowski T., 2004, s. 105-138).

Wnioski Tak więc, w średniowieczu, w północno-zachodniej części Grodna i południowo-wschodniej części historycznego regionu Wileńskiego, od średniowiecza, Polacy stanowiły większość lub znaczną część populacji tego regionu. Ludność ta zajęła jednoznaczne stanowiska polityczne w okresie wydarzeń wojskowo-politycznych XX wieku, a zwłaszcza II wojny światowej. Współczesne dane statyczne pokazują, że zwarte rozmieszczenie ludności polskiej ("polski pas") wzdłuż granicy polsko-białorusko-litewskiej pozostaje w obwodzie Grodzieńskim, ponieważ tutaj, ze względu na szereg przyczyn historycznych, politycznych, najmniej podlega procesom asymilacji.

Tożsamość etnokulturowa Polaków z regionu Grodzieńskiego nieco różni się od tradycyjnego modelu polskiej tożsamości narodowej. Wyniki badań wskazują na bliskość kulturową Polaków w regionie i tytułową grupę etniczną kraju, co sugeruje znaczący sukces w procesie akulturacji. Jednocześnie zachowana jest specjalna tożsamość grupowa Polaków z Grodzieńszczyzny, mimo że pod względem językowym ta grupa etniczna jest prawie całkowicie zasymilowana, szczególnie młodsze pokolenia. Głównymi powodami zachowania i odtworzenia określonej etnokulturowej tożsamości są silna identyfikacja wyznaniowa (która w tym przypadku może zastąpić kryteria etnorodowe), a także przekazywanie tradycji polskiego pochodzenia poprzez komunikację rodzinną.

Specyfika kulturowa i narodowa Polaków przejawia się: w przynależności wyznaniowej, w "jakościowo" odmiennej interpretacji historii Polski i polskiej mniejszości narodowej niż w kraju ich zamieszkania, w definiowaniu języka polskiego jako języka ojczystego, w polskim folklorze, w rodzinie i życiu codziennym itp. Przynależność etniczna i religijna jest nie tylko jedną z głównych cech tożsamości narodowej Polaków z Grodzieńszczyzny, ale także najważniejszą cechą ich kultury. Rodzinne tradycje religijne są najściślej związane z katolicyzmem, co prowadzi do pewnego zahamowania procesu asymilacji Polaków w regionie.

Znajomość specyfiki regionalnej polskiej tożsamości jest niezbędna dla zrozumienia specyfiki polskiej kultury Grodna w szczególności, a także polskiej mniejszości narodowej w ogóle. Zagadnienie to zasługuje na dalsze badania z punktu widzenia interdyscyplinarnego podejścia do współczesnej wiedzy humanitarnej (historii, socjologii, nauk politycznych itp.).

Conclusion. Thus, in the Middle Ages, in the north-western part of Grodno and the south-eastern part of the historic Vilnius region, since the Middle Ages, Poles constituted the majority or a significant part of the population of this region. The population took unambiguous political positions during the military-political events of the 20th century, especially World War II. Contemporary static data show that the compact distribution of the Polish population (the "Polish belt") along the Polish-Belarusian-Lithuanian border remains in the Grodno region, because here, due to a number of historical and political reasons, it is least subject to assimilation processes.

The ethnultural identity of Poles from the Grodno region is slightly different from the traditional model of Polish national identity. The results of the research indicate the cultural closeness of Poles in the region and the title ethnic group of the country, which suggests significant success in the process of acculturation. At the same time, there is a special group identity of Poles from the Grodno region, even though in terms of language this ethnic group is almost completely assimilated, especially the younger generations. The main reasons for the preservation and reconstruction of a specific ethnultural identity are strong religious identification (which in this case may replace the ethnical criteria), as well as the transfer of traditions of Polish origin through family communication.The stated problems have now become the field of research for both Belarusian and Polish science. Representatives of the Polish national minority in Belarus became a separate group of researchers on this issue. The source base for the study of this subject is the materials of population censuses, sociological surveys, etc.

The cultural and national specificity of Poles manifests itself in religious affiliation, in a "qualitatively" different interpretation of Polish history and Polish national minority than in the country of their residence, in defining Polish as a mother tongue, in Polish folklore, in family and everyday life, etc. ethnic and religious is not only one of the main features of the national identity of Poles from the Grodno region, but also the most important feature of their culture. Family religious traditions are most closely related to Catholicism, which leads to a certain inhibition of the process of assimilation of Poles in the region.

Knowledge of the specificity of regional Polish identity is essential for understanding the specificity of Polish Grodno culture in particular, as well as the Polish national minority in general. This issue deserves further research from the point of view of the interdisciplinary approach to contemporary humanitarian knowledge (history, sociology, political sciences, etc.).

Bibliografia: https://www.academia.edu/38562995/Polacy_Grodzienszczyzny.docx

https://sowa-magazyn.blogspot.com/2020/06/gdzie-pracowa-jarosaw-kaczynski-w.html?view=sidebar

Screenshot-2020-06-25-prezydent-trump-z-pad-w-usa-w-noc-w-jana-2020-na-zlecenie-stratfor-friedmana-loy-tyrmanda-forum

Uprzejmie proszę o uzupełnienie obu opisów pow. fotek. Z szacunkiem SDL ------------------------

1. unikanie wzroku sugeruje odrzucenie https://portal.abczdrowie.pl/jezyk-ciala

spojrzenia w bok dystans, założenie rąk odcięcie się, dłonie w znaku żydomasońskim cyrkla i winkla .:.Góra wymusiła spotkania się Trumpa z PAD _______________________

2. https://twitter.com/domaradzkaguzik/status/127586718195... DariaDomaradzkaGuzik @domaradzkaguzik Zamknięta postawa, splatanie ramion, brak lub ograniczony kontakt wzrokowy z rozmówcą, grymas zamiast uśmiechu i rozbieżność w ekspresji Links-rechts-Pfeil mogą wysyłać sygnały wyższości, zbytniej pewności siebie a czasem wręcz ignorancji Gesicht mit rollenden Augen #MowaCiałaRules _______________________________________

https://www.goldenline.pl/grupy/Zainteresowania/mowa-ciala/prezydent-trump-z-pad-w-usa-w-noc-sw-jana-2020-na-zlecenie-stratfor-friedmana-lozy-tyrmanda,3885212/

 https://vk.com/wall467751157_873

BILANS PREZYDENTURY NA ZERO FRASZKA

z Ogrodu Fraszek von Stefan Kosiewski Na A. Dudę Fascynacja Obłędem z Ustawą o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 Studia Slavica et Khazarica Zarys Estetyki Chazarów Zniweczona Rzeczywistość

 

Test Wassermana na inteligencję, aby żydy wykrywały

IQ, czy A. Duda - PLUS, czy tylko szczególnie zuchwały

dr prawa kanalia chamska hołota w języku haseł kabały

 

„123 umowy”? Pies Kaczyńskiego tu pogrzebany we sztucznej

mgle stosowania Ustawy o dopłatach TARCZA 4.0, to MAGEN

DAVID, tzn. po żydosku wciąż tyle samo, co: TARCZA DAWIDA

 https://www.scribd.com/doc/314082185/

Screenshot-2020-06-25-beda-wnet-w-polsce-zmiany-pdo334-na-ktore-czeka-narod-polski-fo-herody-herodenspiel-von-stefan-kosiew 

  1. Jeżeli przejdzie pozytywnie w USA test na zawartość COVID-19, to nie ma .:.Sprawy, rzecz jasna: nie dojdzie po tym do powitania o godz. 20:15 prezydenta RP Andrzeja Sebastiana Dudy przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki Donalda Johna Trumpa i 25 minutowa rozmowa obu prezydentów, przewidziana na godz. 20.20 nie odbędzie się sam na sam, w gabinecie, ale w cztery oczy, zgodnie z Ustawą o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwier
Ocena     najlepszy   1 2 3 4 5   śmieć

Komentarze

Pokażstandard | od aktywnych | ostatni wpis | wszystko
Nie dodano jeszcze żadnych komentarzy


Nowy komentarz

Temat:
Imię:
Informacja e-mailem. *:
Komentarz:
[*1*] [*2*] [*3*] [*4*] [*5*] [*6*] [*7*] [*8*] [*9*] [*10*] [*11*] [*12*] [*13*] [*14*] [*15*] [*16*] [*17*] [*18*] [*19*] [*20*] [*21*] [*22*] [*23*] [*24*] [*25*] [*26*] [*27*] [*28*] [*29*] [*30*] [*31*] [*32*] [*33*] [*34*] [*35*] [*36*] [*37*] [*38*] [*39*] [*40*] [*41*] [*42*] [*43*] [*44*] [*45*] [*46*] [*47*] [*48*] [*49*] [*50*]   [b] [zdjęcie]
Proszę odpowiedzieć cyfrą: Suma dziewięć i dziesięć